RÁCH SỤN VIỀN SLAP Ở KHỚP VAI

BS DƯƠNG CHIA SẺ SƠ LƯỢC VỀ RÁCH SỤN VIỀN SLAP

Bạn bị đau vai kéo dài, cảm giác vai yếu đi, phát ra tiếng “lục cục” khi vận động? Đó có thể là dấu hiệu của một chấn thương gọi là Rách Sụn Viền SLAP. Đây là một tình trạng thường gặp ở khớp vai nhưng lại rất dễ bị bỏ qua nếu không được khám và chẩn đoán đúng cách.

Trong bài viết dưới đây, Bác sĩ Chuyên khoa 2 Trần Văn Dương, với nhiều năm kinh nghiệm ở vị trí Trưởng khoa, quản lý chuyên môn trong lĩnh vực Cơ Xương Khớp - Chấn Thương Chỉnh Hình - Y Học Thể Thao tại TP. Hồ Chí Minh (cũ) sẽ giúp bạn hiểu rõ: Rách Sụn Viền SLAP là gì, vì sao nó xảy ra, có nguy hiểm không và cách điều trị như thế nào để phục hồi hoàn toàn?

Rách Sụn Viền SLAP - một tình trạng thường gặp ở khớp vai nhưng lại rất dễ bị bỏ qua

BS DƯƠNG GIẢI THÍCH RÁCH SỤN VIỀN SLAP LÀ GÌ?

Rách Sụn Viền SLAP là một loại Rách Sụn Viền Khớp Vai. Tổn thương Rách Sụn Viền SLAP xảy ra ở sụn viền trên của khớp vai. Đây là một cấu trúc quan trọng giúp vai hoạt động trơn  tru và ổn định. SLAP là viết tắt của cụm từ “Superior Labrum Anterior to Posterior”, nghĩa là phần sụn viền phía trên ổ chảo bị rách từ trước ra sau.

Rách SLAP là một dạng  Rách Sụn Viền Khớp Vai

Sụn viền vai hoạt động như một "vòng đệm" quanh ổ khớp, giữ cho đầu xương cánh tay nằm vững trong ổ chảo xương bả vai. Khi phần này bị rách, khớp vai sẽ trở nên lỏng lẻo, gây đau, giảm sức mạnh. Tình trạng này gây ảnh hưởng đến khả năng nâng tay, xoay vai hay chơi thể thao.

BS DƯƠNG TƯ VẤN AI DỄ BỊ RÁCH SLAP?

Có những bệnh nhân đến gặp Bác sĩ Dương và chia sẻ sau khi được Bác sĩ Dương khám và điều trị Rách SLAP: “Bác sĩ Dương nói đúng thiệt... Tôi đâu phải vận động viên gì đâu, vậy mà vẫn bị rách SLAP!”

Sự thật là rách SLAP không chỉ xảy ra với người chơi thể thao chuyên nghiệp hay nghiệp dư. Bất kỳ ai thường xuyên sử dụng tay giơ cao hoặc lao động nặng cũng có thể gặp phải. Những đối tượng dễ gặp rủi ro bao gồm:

• Vận động viên thể thao: Người chơi bóng ném, tennis, cầu lông, bóng rổ, bơi lội... thường xuyên vận động tay qua đầu với lực mạnh
• Người tập gym hoặc nâng vật nặng sai kỹ thuật
• Người bị té ngã, chống tay hoặc va đập mạnh vào vùng vai
• Người trung niên và lớn tuổi: Theo thời gian, sụn viền vai có thể bị thoái hóa, dễ rách ngay cả khi không có chấn thương rõ ràng

Việc hiểu rõ yếu tố nguy cơ sẽ giúp bạn chủ động phòng tránh chấn thương và giữ gìn sức khỏe khớp vai tốt hơn.

BS DƯƠNG HƯỚNG DẪN DẤU HIỆU NHẬN BIẾT RÁCH SLAP

Triệu chứng Rách SLAP thường âm thầm và dễ bị bỏ qua. Người bệnh nghĩ đó chỉ là “mỏi vai do làm việc nhiều” hay “đau nhẹ do vận động sai tư thế”. Tuy nhiên, Bác sĩ Dương khuyên bạn nên cảnh giác với các dấu hiệu sau:

• Đau sâu trong khớp vai, đặc biệt khi nâng tay lên cao, trên đầu hoặc làm các động tác ném, quăng
• Cảm giác lỏng lẻo ở vai, như thể khớp vai sắp “rụng ra khỏi khớp”
• Vai phát ra tiếng “lục cục” hoặc “lạo xạo” khi cử động, đôi khi đi kèm cảm giác bị kẹt, khóa hoặc không trơn tru
• Sức mạnh vai giảm, dễ mỏi và không nâng được vật nặng như trước
• Tầm vận động bị giới hạn, nhất là khi cần xoay tay ra sau, với tay qua đầu
• Với vận động viên hay người chơi thể thao: giảm lực ném bóng, mất cảm giác kiểm soát tay, cảm giác như "tay chết"

Đừng chờ đến khi vai đau dữ dội mới đi khám! Rách SLAP nếu được phát hiện sớm sẽ giúp điều trị hiệu quả và phục hồi nhanh hơn.

BS DƯƠNG CHẨN ĐOÁN RÁCH SLAP NHƯ THẾ NÀO?

Việc chẩn đoán chính xác là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong điều trị thành công Rách SLAP. Điều quan trọng là phải xác định xem liệu có liên quan đến bệnh lý mất vững khớp vai đã có từ trước hay là do chấn thương. Trong một số trường hợp, thuốc nhuộm được tiêm vào vai trước khi chụp MRI để giúp xác định chính xác vết rách có thể xảy ra. Bác sĩ Dương sẽ đánh giá tình trạng bệnh dựa trên:

1. Khai thác kỹ bệnh sử

Bác sĩ Dương có thể hỏi bạn những câu hỏi sau:

• Cơn đau xuất hiện khi nào?
• Có chấn thương nào gần đây không?
• Nghề nghiệp hoặc thể thao có dùng tay nhiều không?
• Vị trí đau cụ thể ở đâu? Tăng lên khi làm động tác nào?

2. Thăm khám lâm sàng chuyên sâu

Bác sĩ Dương sẽ:

• Kiểm tra độ linh hoạt, sức cơ, khả năng xoay vai
• Thực hiện các nghiệm pháp đặc biệt để tái hiện triệu chứng rách SLAP
• Loại trừ các nguyên nhân khác như đau từ cổ, chèn ép thần kinh

3. Chụp phim cận lâm sàng

Bác sĩ Dương có thể yêu cầu bạn chụp:

• X-quang: Để loại trừ gãy xương hoặc thoái hóa
• MRI hoặc MRI có thuốc cản quang (arthrogram): Cho hình ảnh rõ nét phần sụn viền và xác định vị trí rách SLAP

Chẩn đoán đúng giúp điều trị đúng, tránh tình trạng điều trị nhầm hoặc kéo dài mà không hiệu quả.

Chẩn đoán đúng Rách Slap giúp điều trị đúng, tránh tình trạng điều trị nhầm hoặc kéo dài mà không hiệu quả

BS DƯƠNG ĐIỀU TRỊ RÁCH SLAP NHƯ THẾ NÀO?

Tùy theo mức độ tổn thương, Bác sĩ Dương sẽ đưa ra hướng điều trị phù hợp nhất, chia làm hai nhóm chính:

1. Điều Trị Bảo Tồn Không Phẫu Thuật (áp dụng cho phần lớn trường hợp)

Ưu tiên được Bác sĩ Dương áp dụng trước, đặc biệt khi rách nhẹ hoặc không quá ảnh hưởng đến sinh hoạt.

• Dùng thuốc kháng viêm giảm đau (NSAIDs)
• Tiêm thuốc corticoid tại chỗ: để giảm viêm hoặc để hỗ trợ chẩn đoán
• Vật lý trị liệu phục hồi chức năng chuyên biệt:
  • Kéo giãn bao khớp, cải thiện tầm vận động
  • Tăng sức mạnh các nhóm cơ quanh vai (đặc biệt gân chóp xoay)
  • Thời gian tập kéo dài 3 - 6 tháng, cần sự hướng dẫn của kỹ thuật viên vật lý trị liệu

Điều trị bảo tồn đúng cách có thể giúp tránh được phẫu thuật và khôi phục hoàn toàn chức năng vai.

2. Điều Trị Phẫu Thuật

Bác sĩ Dương chỉ định phẫu thuật khi phương pháp bảo tồn không hiệu quả:

• Đau vai kéo dài, không cải thiện sau 3 - 6 tháng điều trị
• Rách SLAP lớn, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc chơi thể thao chuyên nghiệp
• Gân nhị đầu bị ảnh hưởng nặng

Phẫu thuật nội soi khớp vai là kỹ thuật hiện đại, ít xâm lấn, giúp xử lý chính xác vùng tổn thương bằng cách:

• Khâu lại phần sụn viền bị rách bằng chỉ chuyên dụng
• Cắt bỏ phần sụn không còn chức năng
• Giải phóng gân cơ nhị đầu nếu gây đau kéo dài

Tùy từng trường hợp, Bác sĩ Dương sẽ lựa chọn phương án tối ưu nhất để phục hồi chức năng vai nhanh chóng và bền vững.

BS DƯƠNG TƯ VẤN QUÁ TRÌNH HỒI PHỤC SAU PHẪU THUẬT SLAP

Phục hồi sau phẫu thuật đóng vai trò quyết định đến kết quả lâu dài. Nhiều bệnh nhân tuân thủ hướng dẫn của Bác sĩ Dương cho thấy sự phục hồi tốt. Thậm chí nhiều người lấy lại tới 100% chức năng khớp vai. Sau phẫu thuật SLAP, bạn sẽ:

• Mang đai treo tay từ 2 - 6 tuần để giữ vai ở vị trí ổn định
• Bắt đầu tập vật lý trị liệu có kiểm soát sau giai đoạn đầu khi cơn đau và sưng giảm:
  • Giai đoạn 1: Kéo giãn nhẹ để cải thiện tầm vận động và tránh cứng khớp
  • Giai đoạn 2: Sau 6 đến 10 tuần, tập tăng sức mạnh cơ vai và gân chóp xoay
• Bác sĩ Dương sẽ tư vấn khi nào bạn có thể trở lại chơi thể thao. Vận động viên ném bóng thường được cho tập lại sau 3 - 4 tháng.

RÁCH SLAP CÓ NGUY HIỂM KHÔNG?

Rách SLAP không đe dọa tính mạng nhưng nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng cách, có thể dẫn đến:

• Viêm Khớp Vai mạn tính
• Teo cơ vùng vai
• Giới hạn vĩnh viễn tầm vận động
• Ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc, thể thao lâu dài

Can thiệp đúng lúc giúp bạn tránh được các biến chứng này và hồi phục vai gần như hoàn toàn.

KHI NÀO BẠN NÊN ĐI KHÁM?

Bác sĩ Dương khuyên bạn nên đi khám khi bị đau vai kéo dài hơn 2 tuần không thuyên giảm. Hoặc khi vai yếu, không nâng được tay lên cao; vai phát ra tiếng kêu bất thường hay cảm giác “lỏng khớp”, đã điều trị nhưng không cải thiện rõ rệt.